Το δημοψήφισμα ΔΕΘ και οι προοδευτικές δυνάμεις

Η ΔΕΘ από το διαχρονικό τοπόσημο της Θεσσαλονίκης, έχει γίνει, τα τελευταία χρόνια, πεδίο διαμάχης. Πολλοί αναζητούν το επόμενο βήμα για τη ΔΕΘ αλλά με διαφορετικό τελικό σκοπό. Δύο είναι οι επικρατέστερες και αντίθετες επιδιώξεις. Οι μεν υποστηρίζουν την ανάπλαση της Έκθεσης σε ένα διεθνών προδιαγραφών εκθεσιακό χώρο στο κέντρο της πόλης, ενώ οι δε,  τη μεταφορά της ΔΕΘ στη Σίνδο και τη μετατροπή του τωρινού της χώρου σε μητροπολιτικό πάρκο. Η σύγκρουση των δύο οδήγησε σε μια τεράστια διαμάχη η οποία από τη μία κατέδειξε τη δύναμη του προοδευτικού χώρου αλλά και ένα βασικό του πρόβλημα.

Η αντίσταση έχει αντίκρισμα

Το αρχικό πλάνο για τη ΔΕΘ, ήταν να μεταφερθεί στη Σίνδο, σχέδιο που ναυάγησε μετά τα μνημόνια, ως πολύ δαπανηρό. Έτσι, η ΔΕΘ θα παρέμενε στο κέντρο όπου θα γινόταν ανάπλασή της, με τη συμμετοχή ιδιωτικών κεφαλαίων. Το τίμημα αυτής της αλλαγής ήταν να μην γίνει το πάρκο και στη θέση του να φτιαχτεί ξενοδοχείο και εμπορικό κέντρο.

Το σχέδιο αυτό δεν άρεσε σε πολλούς Θεσσαλονικείς, με αποτέλεσμα να γίνονται οι πρώτες διαμαρτυρίες. Οι δημότες οργανώθηκαν και απαίτησαν αλλαγή του πλάνου αυτού, μέσω διαφόρων πρωτοβουλιών και μορφών αυτοοργάνωσης. Μετά από τεράστια πίεση στην κυβέρνηση, αποφασίστηκε η δημόσια χρηματοδότηση της ανάπλασης. Η Έκθεση θα παρέμενε στο κέντρο αλλά θα συνδυαζόταν με πάρκο χωρίς να υπάρχουν περαιτέρω ιδιωτικά κτήρια. Αυτή ήταν μια νίκη του λαϊκού αιτήματος και του προοδευτικού χώρου, άνθρωποι του οποίου ήταν οι βασικοί εκφραστές της δημιουργίας μητροπολιτικού πάρκου.

Ένας συνεχιζόμενος αγώνας

Πολλοί από αυτούς, ωστόσο, δεν έμειναν ικανοποιημένοι με αυτό το σημαντικό κεκτημένο, επιμένοντας στην μετακίνηση της Έκθεσης. Έτσι, το διακύβευμα έγινε η συλλογή 23 χιλιάδων υπογραφών, απαραίτητες για να διενεργηθεί τοπικό δημοψήφισμα. Μετά από πολύ καιρό, προσπάθεια και κόπο, το κίνημα για το πάρκο στη ΔΕΘ κατάφερε ένα ακόμα επίτευγμα: τη συλλογή των υπογραφών.

Ωστόσο, εκεί άρχισε να διαφαίνεται το πρόβλημα. Διαρροές από το δημαρχείο ισχυρίστηκαν ότι ο τρόπος συλλογής των υπογραφών ήταν λάθος και ότι αν κατέθεταν τις υπογραφές ως έχουν, αυτές θα απορριπτόταν. Έτσι κι έγινε: η νομική υπηρεσία του Δήμου έκρινε ότι οι τυπικές προϋποθέσεις του νόμου δεν τηρούνταν και τελικά το Δημοτικό Συμβούλιο απέρριψε το δημοψήφισμα.

Η προχειρότητα οδηγεί στην ήττα

Η ΟΕΔ (Οργανωτική Επιτροπή Δημοψηφίσματος) μίλησε για «συμπαιγνία δήμου, κυβέρνησης και γνωμοδοτικών αρχών κατά της βούλησης των Θεσσαλονικέων». Ωστόσο η ΟΕΔ είναι που προφανώς δεν συνέλεξε με σωστό τρόπο τις υπογραφές ή δεν υπέβαλλε τα κατάλληλα στοιχεία εγκαίρως. Γι’ αυτό γεννιέται ένα ερώτημα: με την κυβέρνηση και το σύστημα της να είναι κατά του δημοψηφίσματος, για ποιο λόγο τους έδωσε η ΟΕΔ ένα τέτοιο έρεισμα; Αποκλείεται να μη γνώριζε ότι ο τρόπος συλλογής ήταν μεμπτός. Είτε το ήξερε και αδιαφόρησε, είτε το έκανε για ευκολότερη συλλογή υπογραφών (χαλαρότερη διαδικασία σημαίνει περισσότερες υπογραφές). Αυτό, μαζί με το γεγονός ότι ο πρύτανης του ΔΙΠΑΕ δεν δεχόταν την μεταφορά της Έκθεσης στην έκταση του πανεπιστημίου, δείχνει ότι η ΟΕΔ δεν προετοιμάστηκε σωστά, με αποτέλεσμα ο κόπος και οι υπογραφές χιλιάδων ανθρώπων να πάνε στράφι.

Ο Προοδευτικός χώρος

Το πρόβλημα της ΟΕΔ είναι ένα πρόβλημα που συναντάμε συχνά στον προοδευτικό χώρο. Δεν είναι λίγες οι φορές που οι προοδευτικές δυνάμεις χάνουν από έλλειψη οργάνωσης. Στο πλαίσιο αυτό είναι που στήθηκαν τα αφηγήματα περί «επιτελικού κράτους», που θα ανέτρεπε τέτοιες καταστάσεις (άσχετα αν αποδείχθηκε το ακριβώς αντίθετο). Η προχειρότητα σε συνδυασμό με το αφήγημα αυτό είχαν ισχυρή επίδραση στον κόσμο του πολιτικού κέντρου, με τα γνωστά εκλογικά αποτελέσματα.

Επιπλεόν, οι προοδευτικές δυνάμεις έχουμε ξεχάσει να κερδίζουμε. Το πλάνο για ξενοδοχείο και εμπορικό κέντρο εξαφανίστηκε ακριβώς γιατί οι προοδευτικές δυνάμεις (και πολλοί Θεσσαλονικείς χωρίς πολιτικό προσανατολισμό) πίεσαν την κυβέρνηση. Αλλά αντί αυτό να είναι σημείο νίκης, ο ζηλωτισμός κάποιων έκανε τη νίκη του πάρκου, ήττα του δημοψηφίσματος.

Το δημοψήφισμα για τη ΔΕΘ αποτελεί σημαντικό δίδαγμα. Ο προοδευτικός χώρος χρειάζεται σοβαρή οργάνωση, ομοψυχία και αυτοπεποίθηση νικητή. Δεν θα πείσουμε τον κόσμο χωρίς αυτά. Δεν γίνεται αλλαγή σελίδας στο πολιτικό σκηνικό αν δεν διορθώσουμε πρώτα τις χειρότερες μας συνήθειες.

Η ώρα της απόφασης

Σε τελική ανάλυση το ακυρωμένο δημοψήφισμα για τη ΔΕΘ, είναι μια ιστορία η οποία διδάσκει πολλά για τον προοδευτικό χώρο του σήμερα. Από τη μία, εκφράζοντας τα λαϊκά αιτήματα έχουμε τον κόσμο δίπλα μας και μπορούμε να κάνουμε τις μεγάλες ανατροπές. Από την άλλη, δεν μπορούμε να προδίδουμε την εμπιστοσύνη του κόσμου αυτού, με προχειρότητες και εμμονές. Οι μισές δουλειές και οι χαλαρές διαδικασίες δεν αποδεικνύουν το ελεύθερο μας πνεύμα, αλλά την ανοργανωσιά μας. Ο ατέλειωτος αγώνας που πάντα βρίσκει κάτι καινούργιο να πολεμάει, δεν μας κάνει αγωνιστές, μας κάνει τους συνεχώς χαμένους. Οπότε, με τις εκλογές να πλησιάζουν, ήρθε η ώρα να αποφασίσουμε τον τρόπο που θα οργανωθούμε. Θα συνεχίσουμε ως έχει; Ή θα αποδείξουμε στον κόσμο ότι δεν είναι «Μητσοτάκης ή χάος» αλλά «Μητσοτάκης ή αλλαγή»;