The National Health System and the pandemic

The NHS was one of the foundational legislations of PASOK's first government (after 1981) and I would say that it was the greatest social achievement of that period. Since then, many leaderships have passed through the Ministry of Health, of various partisan persuasions, which instead of improving the structures and functions of the system, (excluding the effort of Alekos Papadopoulos who changed the inefficient administrative structures) were spent, at best, on interventionist policies and, at worst, on consolidating partisanship and opacity, indifferent to the real needs of citizens.

Το 2020, και για μια διετία περίπου, το δημόσιο σύστημα υγείας, εξαιτίας της πανδημίας, δέχτηκε μία πρωτοφανή πίεση. Το σύστημα άντεξε όχι λόγω της ετοιμότητας από πλευρά της πολιτείας αλλά λόγω της φιλοτιμίας και υψηλής αίσθησης καθήκοντος του ιατρονοσηλευτικού προσωπικού. Παρά την αντοχή του, αποκαλύφθηκε πλήρως η  υποστελέχωση, η ανεπάρκεια σύγχρονου τεχνολογικού εξοπλισμού και η πλήρης έλλειψη επιχειρησιακής ετοιμότητας σε συνθήκες έκτακτης ανάγκης. Αν σε όλα αυτά προστεθούν οι τεράστιες ιδιωτικές δαπάνες υγείας και το βάρος του ασφαλιστικού συστήματος, τότε καταλαβαίνει κανείς πως είναι αδήριτη ανάγκη να υπάρξει μία συνολική πολιτική πρόταση. Πιο συγκεκριμένα, μια πρόταση που να διαμορφώνει ένα σύγχρονο δημόσιο σύστημα υγείας το οποίο θα εξασφαλίζει την καθολική και ισότιμη πρόσβαση όλων των πολιτών, καθώς και την οικονομική βιωσιμότητα του, μέσω εξορθολογισμού των δημόσιων δαπανών για την υγεία.

The necessary reforms

For a reform to succeed, it should be based on a comprehensive plan that touches on the administrative structure, primary health care and existing logistical infrastructure.

The hospital executives should adopt a more flexible and managerial role with the ability to shape balance sheets and the ability to employ people with fewer bureaucratic procedures. Although the purpose of this article is not to provide specific solutions, a model of administration of hospital units could, under certain conditions, be similar to the administration models of Papageorgiou and Onassis hospitals, which can monitor various productivity indicators and of course be subject to the control of local government, ensuring its public character. Most basic of all, however, is the meritocratic selection of administrative executives through international, fair competitions, without party affiliation.

Primary health care, despite the many legislative initiatives, is still not in the lead. The institution of the personal physician (specializing in general medicine and pathology) is the most important link in primary health care. However, in a country like Greece, which has a large number of doctors in many specialties, it is essential that these doctors, in addition to general practitioners and pathologists, participate in the primary care chain so that all citizens can enjoy comprehensive health care.

Lastly, the highly-advertised digital transformation, παρά την επέκταση της ηλεκτρονικής  συνταγογράφησης, εξακολουθεί να προχωράει με αργούς ρυθμούς. Ο ηλεκτρονικός φάκελος των ασθενών χρησιμοποιείται ελάχιστα στην καθημερινή πρακτική και η τηλεϊατρική, που λόγω της γεωγραφικής ποικιλομορφίας της χώρας μας έπρεπε να έχει αναπτυχθεί πλήρως, έχει εφαρμοστεί ελάχιστα. The EU recovery fund was a unique opportunity for the complete digitalization of hospitals, which, however, we as a country did not take advantage of.

The (under-)staffing of hospitals

All of these reforms are necessary, but much more crucial is the protection and development of the human factor in our hospitals: the medical and nursing staff.

In this area, our country is distinguished by a paradox. It has the most doctors per 1000 people in Europe and despite that thousands of vacant positions. It is now evident that a comprehensive study of the needs of the population, what specialties are needed and in which areas, depending on geographical and demographic data, is more than necessary. This plan should be combined with changing the way new doctors are admitted to their specialties with nationwide exams that will ensure meritocracy. If to all this we add the activation of specialty societies (e.g. the Greek Society of Cardiology) in educational issues, a quality lifelong education of doctors in our country would be ensured.

The understaffing of hospitals cannot be combated with flexible work relationships because in that way, in a country like Greece, the public nature of the health system is being undermined. Απαιτούνται γενναίες παρεμβάσεις σε οικονομικά κίνητρα καθώς και κίνητρα ανέλιξης και εξέλιξης του επιστημονικού προσωπικού των νοσοκομείων. Μία πρωτοποριακή πρόταση θα μπορούσε να ήταν η χρηματοδότηση των σπουδών των φοιτητών ιατρικής στις ελληνικές ιατρικές σχολές (ένα κλιμακωτό επίδομα ανάλογα με το έτος φοίτησης) με την υποχρέωση ότι οι απόφοιτοι θα υπηρετήσουν  το δημόσιο σύστημα υγείας για ένα χρονικό διάστημα (πενταετία τουλάχιστον) μετά το πέρας της ειδικότητας τους.

Παράλληλα, θα πρέπει να δοθεί έμφαση στη δημιουργία νέων ιατρικών υποειδικοτήτων  όπως είναι και αυτές της γηριατρικής, της λοιμωξιολογίας, υποειδικοτήτων της παιδιατρικής, της κοινωνικής ιατρικής, έτσι ώστε να αντιμετωπιστούν οι σύγχρονες ανάγκες του πληθυσμού. Ενώ, όπως τονίσθηκε παραπάνω, the country has the most doctors in Europe, the nurses are the least in Europe. Extensive work hours and meager salaries have exhausted the nursing staff, resulting in many early retirements. Therefore, the immediate recruitment of thousands of nurses, significant restrictions on transfers to other public positions, salary upgrades, the creation of new schools of higher education in nursing and an increase in the number of admissions to them are all desperately needed.

The revival of the NHS requires strong political will and broader consensus, consultation and cooperation (of the state, the scientific community, employees, patient associations and local government) and a significant increase in the percentage of GDP spent on health.